Hannibal Lecter: zeki psikopat — ve bunun neden bir efsane olduğu

Akademik bir değerlendirme, Lecter'ın Psychopathy Checklist-Revised (PCL-R) puanını 40 üzerinden yaklaşık 22 olarak tahmin eder — yüksek, ama sık anılan 30'luk adli eşiğin altında. Başlıca kişilerarası ve duygulanımsal özellikleri (Faktör 1) karşılar: yüzeysel çekicilik, büyüklenmecilik, manipülasyon, duygusal soğukluk ve pişmanlık yokluğu.

Sayıdan daha ilginç olan örüntüdür: Lecter, Faktör 2'nin dürtüsel-antisosyal özelliklerini (sorumsuzluk, plansız suç) daha az, soğuk ve denetimli yüzü ise daha çok gösterir. «Kaotik» değil, «denetimli» psikopatın prototipidir.

Halk arasında psikopatinin üstün zekâyla birlikte geldiği varsayılır — «Hannibal Lecter» fikri. Oysa MacArthur Violence Risk Assessment Study'den 840 vakaya dayanan bir çalışma tersini buldu: incelenen on iki özellikten sekizinde sözel zekâ ile psikopati arasında ters bir ilişki vardı.

Başka bir deyişle: parlak, kültürlü psikopat büyük ölçüde kurgudur. Gerçek yüksek psikopati istatistiksel olarak olağanüstü zekâyla gelmez — Lecter cezbedici istisnadır, kural değil.

Klinik açıdan çarpıcı olan, Lecter'ın soğukkanlı avcı mantığı, Clarice Starling'e duyduğu gerçek yakınlık ve ölen kardeşinin yasını tutması arasında gidip gelmesidir. Bu ikircik, saf psikopati tablosuna aslında uymaz — yüksek psikopatiyi kararlı ve gerçek bir bağlılıkla bağdaştırmak zordur.

Tam da bu çelişkiler onu dramatik olarak güçlü ama psikolojik olarak gerçekdışı kılar. Klinik bir portreden çok, bazı özellikleri uca taşıyan ve diğerlerini serbestçe uyduran sanatlı bir abartıdır.

Lecter'ın tavırları, eğitimi ve zevki, zalimliği neredeyse gölgeleyen bir hayranlık üretir. Medya psikolojisi açısından bu, diğer Karanlık Üçlü başkarakterlerindekiyle aynı etkidir: yetkinlik ve denetim, eylemler itici olsa bile hayranlık doğurur.

Gündelik tehlike de aynıdır: çekicilik ve soğukkanlılık kolayca güvenilirlikle karıştırılır — oysa bunlar düşük empatinin en etkili kılıklarındandır.